Godłem RP zdobiony t-shirt – Jaki znak twój? – Orzeł Biały.

Godłem RP zdobiony t-shirt – Jaki znak twój? – Orzeł Biały.

Jednym z pierwszych wierszyków jakiego nauczyła mnie moja Mama był wierszyk Władysława Bełza z Katechizmu polskiego dziecka: „Kto ty jesteś? – Polak mały. Jaki znak twój? – Orzeł biały. (…)” Pewnie zastanawiacie się Państwo jaki to ma związek z prawem mody, któremu to poświęcone są wpisy na niniejszym blogu. Otóż, sam wierszyk nie ma z nim żadnego związku ale jak przyjrzeć się temu zagadnieniu bliżej, to stwierdzimy iż orzeł biały może mieć już z nim bardzo wiele wspólnego.

Projektanci z branży modowej bardzo często wykorzystują w swoich projektach ubrań biało-czerwone barwy polskiej flagi czy też orła białego w koronie, który to jest polskim godłem. Wizerunek orła białego w koronie jest bardzo chętnie wykorzystywanym motywem umieszczanym na ubraniach, kubkach czy też innych gadżetach i pamiątkach. Jednym z takich bardziej popularnych projektów gdzie wykorzystano godło Rzeczypospolitej Polskiej są T-shirty polskiego projektanta Roberta Kupisza, ale czy na pewno takie wykorzystanie jest zgodne z prawem? Czy można w projektach ubrań, ale też i innych gadżetów legalnie umieszczać polskie godło?

Żeby odpowiedzieć na powyższe pytania należy odnieść się najpierw do zapisów dotyczących godła Rzeczypospolitej Polskiej znajdujących się w Konstytucji, zgodnie z którą godłem RP jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu, który to podlega ochronie prawnej. Z kolei w Ustawie o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (dalej: Ustawa o godle) mowa jest o tym, iż symboli RP (w tym godła) nie można umieszczać na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego. Czy to oznacza, iż kupiony przez nas pamiątkowy kubek, na którym umieszczony jest wizerunek orła białego w koronie został wprowadzony do obrotu nielegalnie? Otóż niekoniecznie.

Ustawa o godle w art. 16 ust. 2 stanowi, iż dozwolone jest umieszczanie na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego godła lub barw Rzeczypospolitej Polskiej w formie stylizowanej lub artystycznie przetworzonej. Z praktycznego punktu widzenia legalne jest wyprodukowanie i sprzedawanie koszulek z orłem białym w koronie, który jest artystycznie przerobiony np. w taki sposób – jak  u wspomnianego już Roberta Kupisza – że orzeł nie jest w stu procentach wyraźnie nadrukowany na koszulce. Stylizowana forma czy też artystyczne przetworzenie ma jednak swoje granice, bowiem zawsze przy takich projektach należy pamiętać, iż symbolom Rzeczypospolitej Polskiej należy się odpowiednia cześć i szacunek, bowiem podlegają one ochronie prawnej. Szczególnie należy mieć to na uwadze w kontekście przepisów Kodeksu karnego zgodnie z którym, kto publicznie znieważa godło RP podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Reasumując, umieszczając wizerunek orła białego w koronie w sposób artystycznie przerobiony musimy pamiętać, aby nasza stylizacja nie została odebrana jako jego znieważenie, które mogłoby skutkować odpowiedzialnością karną.

Na zakończenie warto przyjrzeć się uregulowaniom zawartym w Ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Na gruncie tej ustawy symbole RP nie podlegają ochronie autorskoprawnej. Czy to oznacza, że koszulka ze stylizowanym przez nas orłem w koronie nie będzie podlegała ochronie na gruncie prawa autorskiego bo zawiera wizerunek orła białego? Odpowiadając na to pytanie należy zwrócić uwagę, że w kontekście artystycznego przerobienia godła będziemy mówić o nim w kontekście utworu, którym dla przypomnienia jest – każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Niewątpliwie, ochronie na gruncie prawa autorskiego nie podlega wizerunek godła RP opisany w ustawie jako symbol Rzeczypospolitej. Nie mniej jednak w przypadku jego przerobienia w wyniku działalności twórczej noszącej znamiona indywidualności możemy mówić o nim w kontekście utworu, który podlega ochronie autorskoprawnej.

No Comments

Post A Comment